MAKİNA ALET CİHAZ TASARIM-İMALAT ARAŞTIRMA VE UYGULAMA MERKEZİ (MACTİMARUM) 

Kurulması Hakkında Gerekçe ve Diğer Ek Bilgiler 

A)GEREKÇE
B)KISA TARİHÇE
C)AMAÇ
D) YÖNERGE

A) GEREKÇE

Bilindiği gibi, Makinalar, insan yaşamını kolaylaştırmak üzere tasarlanan ve imal edilen nesnelerdir. Makina, soyut bir gereksinim düşüncesinden somut madde haline dönüşmesine değin iki önemli evreden geçer: tasarım ve imalat. Makinayı çeşitlendiren ve çok farklı görünümlere sahip kılan öğe, gereksinimlerin ve isteklerin çeşitliliğidir. Örneğin kemikle ilgili bir tıp gereksinmesi, ortopedik cihazı, bir tarım ürününün değerlendirilmesi isteği tarım makinasını, bir denetim sorununun çözümü otomatik kontrol aletini ortaya çıkarmaktadır. Söz konusu aletlerin geliştirilmesi ise bunları yoğun olarak kullanan, gözlemleyen, inceleyen, tasarlayan ve imal eden kesimlerdeki bilgi birikimlerinin koordinasyonunu, birleştirilmesini, verimli ve üretken hale getirilmesini gerektirmektedir. Bu ise eğitim ve öğretimi ön plana alarak örgütlenmiş olan fakülte ve bölüm gibi klasik birimlerin yanında araştırma ve geliştirmeyi öne çıkaran akademik birimlere ihtiyaç hissettirmektedir. Böylelikle üniversitede değişik fakültelere dağılmış olan insangücü, ekipman, altyapı gibi gerekli öğeler öncelikle araştırma geliştirme hedefi etrafında biraraya getirilmiş olacaktır. 

Öte yandan, yöremizde ve ülkemizde gereksinim duyulan pek çok alet, cihaz, makina sistem ve tesis çok pahalı olarak ve daha önemlisi geldiği ülkenin vermeye razı olması halinde ülkeye ithal edilmektedir. Oysa söz konusu alet, makina, sistem ve tesisler, üniversitede varolan bilgi birikimlerinin uygun kurumsal çerçevede değerlendirilmesiyle, geliştirilip üretilerek talep eden resmi ve özel kişi ve kuruluşlara sunulabilecektir. Daha önce yapılan bu yöndeki, özellikle büyük ölçekli, istekler, böyle bir kalıcı kurumsal çerçeve olmadığından, üstlenilememekte idi. 

Araştırma ve uygulama ağırlıklı yeni bir akademik birime ihtiyaç göstermesinin bir başka nedeni yurtdışı ilişkileridir. Yurtdışından, özellikle Bilim Akademilerinden yapılan ortak çalışma isteklerine böyle kurumsal yapı olmadığından, olumlu yaklaşılamamakta idi. 

Ayrıca klasik makina tasarım ve imalatının diğer alanlarla etkileşiminden bugün Mekatronik, Otomasyon, Bilgisayar yardımıyla tasarım ve imalat, Biyomedikal, mühendislik gibi multi-displiner karakterli yeni alanlar doğmuştur. Bu çağdaş gelişmelerin yakalanabilmesi, yakından takibi de kurumsallaştırılmış bir ilgiyle mümkündür. Kurulacak yeni araştırma ve uygulama birimiyle bu olanaklı hale gelecek ve bu kurum yardımıyla kazanılan ve üretilen bilgiler üniversitedeki çağdaş eğitim ve öğretimi de destekler hale gelecektir. 

Kuruluş gerekçeleri yukarıda kısaca açıklanan Makina Alet Cihaz Tasarım-İmalat Araştırma ve Uygulama Merkezinin (MACTİMARUM) yasal dayanakları aşağıda gösterilmiştir. 

1. 2547 sayılı yasanın 3. maddesi j. bendi 

2. Üniversitelerde Akademik Teşkilat Yönetmeliğinin Ek-1.ci maddesi 

3. 2547 sayılı yasanın 4. maddesi c. bendi 

4. 2547 sayılı yasanın 5. maddesi d. bendi 

5. 2547 sayılı yasanın 12. maddesi 

6. 2547 sayılı yasanın 22. maddesi (a) ve (b) bendleri 

7. 2547 sayılı yasanın 37. maddesi j.

B)KISA TARİHÇE

Makina, alet, cihaz araştırma ve geliştirmenin temel dayanakları olan Makina Teorisi ve Dinamiği, Konstrüksiyon ve imalat, Mekanik Anabilim dalları Çukurova Üniversitesi yapısı içinde 1978 de kurulan Mühendislik-Mimarlık Fakültesinin Makina Mühendisliği bölümü içinde embriyotik olarak yerini almıştır. Makina tasarım ve yapımıyla ilgili özellikle temel eğitim-öğretim sorunları, Köprüköyü kampüsünün barakaları içinde çözüldükten sonra Üniversitenin hızlı gelişimine paralel olarak 1984 yılında Mühendislik-Mimarlık Fakültesinin Balcalı kampüsü içindeki yeni bina ve laboratuvarlarına kavuşması, araştırma ve geliştirme çalışmalarını öne çıkardığı gibi hemen ürünlerini de vermeye başlamıştır. Bu durum, 3 ayrı bildiriyle katılınan TÜBİTAK, 1. Ulusal Makina Teorisi Sempozyumu, 14 Eylül 1984 ODTÜ, Ankara'da "Ç.Ü. Makina Mühendisliği Bölümünde Makina Teorisi Eğitimi" adlı makaleyle de tespit edilmiştir. Aynı yıllarda, ODTÜ Ankara'da kuruluşunu tamamlamış olan Makina Tasarım ve İmalat Araştırma Merkezi kısa adıyla MATİMAREN, düzenlediği seminer, kongre, toplantı ve etkinlikleriyle ulusal platformlarda adını duyurmaya ve örnek olmaya başlamıştır. MATİMAREN'in girişimleriyle kurulan MATİM'e (Makina Tasarım ve İmalat Derneğine) üye olunmuş ve kazandırılmıştır. Çukurova Üniversitesinin hızlı gelişiminin, Makina tasarım ve yapımına getirdiği yeni olanaklar, ilgili yüksek lisans çalışmalarına ve araştırma projelerine ivme kazandırmış ve aynı zamanda diğer fakültelerle etkileşimi, ortak çalışma ve projelerini de beraberinde getirmiştir. 1986 yılında Ziraat Fakültesinin Tarım Makinaları bölümüyle TÜBİTAK destekli TOAG-580 nolu araştırma projeleri ve yüksek lisans tezleri şeklinde yürütülmüştür. Söz konusu projelerle ilgili yayınlar yapılmış ve ilgili bildiriler, Ulusal ve Uluslararası Tasarım ve İmalat Kongrelerinde sunulmuştur. Bu projelerden birine T.C. Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca (24644) nolu ihtira beratı (patent) verilmiştir. Söz konusu patent Osmaniye Meslek Yüksekokulu'nun da işbirliğiyle endüstride uygulamaya konulmuştur. Diğer taraftan Tıp Fakültesi Ortopedi ve Travmatoloji Anabilim Dalı'yla ortak çalışmalar 1988 yılında başlatılmıştır. Bu konuda da bir patent alınmıştır ve çalışmaların bir kısmı XII. Milli Türk Ortopedi ve Travmatoloji Kongresinde sunulmuştur. 

Ayrıca 1990 yılında Fen-Edebiyat Fakültesi Fizik Bölümü öğretim üyeleriyle de ortak çalışmalara girilerek, mikroişlemcilerin "akıllı makina" tasarımlarıyla, eğitim-öğretime katılması sağlanarak çeşitli sonuçlar ve ürünler elde edilmiştir. Bu çalışmaların bir bölümü MATİM'in çıkarttığı "Makina Tasarım İmalat", adlı yerli ve "Experimental Techniques" adlı yabancı dergilere yayın olarak kabul edilmiştir. 

Yukarıda verilen kısa tarihçeden anlaşılacağı üzere, makina alet, cihaz tasarımı ve yapımı konusunda. Tıp, Ziraat, Fen-Edebiyat, Osmaniye Meslek Yüksekokulu gibi Çukurova Üniversitesine bağlı eğitim kurumlarıyla işbirliğinin somut sonuçlar ve ürünler verdiği; önerilen yeni araştırma ve uygulama biriminin bu multi-displiner potansiyeli çok daha akılcı ve etkin değerlendirilebileceği; üstleneceği büyük projelerle ek kaynaklar yaratarak üniversitemizin gelişmesine önemli katkılar getireceği; akademik çalışmaların yöremiz ve ülkemiz endüstriyel sorunlarının çözümüne kanalize edilmesinde çok önemli işlevler yükleneceği açıktır. Bu nedenlerle de Merkez'in Rektörlüğe bağlı olarak çalışması uygun olacaktır. 

Şimdiye değin tasarım ve imalatı gerçekleştirilen alet ve makinalar şöyle özetlenebilir. 

1. Yerfıstığı Temizleme ve Sınıflama Makinaları (3 değişik tipi) 
2. Yerfıstığı Kırma Makinaları (3 değişik tipi) 
3. Yerfıstığı iç Ayıklama Makinası 
4. Yüksek Hızda Kağıt Kesme Makinası 
5. Paketleme Makinası 
6. Eksternal Fiksatör 
7. Makina Parçalarının Eylemsizlik özelliklerini Bilgisayarla ölçen bir alet 

C) AMAÇ

Önerilen Merkezin temel amaçları şunlar olacaktır. 

(a) Kuramsal ve Deneysel tasarım ve imalat araştırma ve uygulamalarına gerekli desteği sağlıyacak her türlü altyapıyı kurmak ve çalıştırmak, 

(b) Sanayi, Tarım, Tıp ve yaşamın her alanındaki mekanik esaslı alet, cihaz, makina, tesis sistem ve gerecin tasarım ve imalatıyla ilgili her türlü bilimsel ve teknik araştırma, geliştirme ve uygulamaları teşvik etmek, desteklemek ve bunlardan resmi ve özel kişi ve kuruluşların yararlanmasını sağlamak, 

(c) Resmi ve özel kişi kuruluşlara ilgili bilimsel ve teknik konularda danışmanlık yapmak ve talep edilecek projeleri döner sermaye kapsamı içinde sonuçlandırmak ve uygulamak, 

(d) Üniversitede ilgili alanlarda araştırma ve uygulama yapacak öğretim elemanı ve öğrenci yetişmesini teşvik etmek, desteklemek ve gerekli koordinasyonu sağlamak, 

(e) İlgili alanlardaki araştırma ve uygulamalar için yerli ve yabancı kuruluşlarla işbirliği yapmak, 

(f) Üniversite-Sanayi etkileşimini ve ilişkilerini geliştirmek, 

(g) Araştırma ve uygulamaları teşvik ve yapılan araştırmaları duyurmak amacıyla seminer, kurs ve konferanslar düzenlemek, gerektiğinde bu çalışmalarla ilgili sertifikalar vermek, 

(h) Merkezin kuruluş amacıyla, Yükseköğretim yasası'ına uygun amaç ve ilkelerine uygun diğer çalışmaları yapmak,

 

D) YÖNERGE

ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ

MAKİNA ALET CİHAZ TASARIM – İMALAT ARAŞTIRMA VE

UYGULAMA MERKEZİ (MACTİMARUM)

KURULUŞ VE İŞLEYİŞ YÖNERGESİ

KURULUŞ: 

Madde–1.       Çukurova Üniversitesine bağlı olarak 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 2880 sayılı kanunla değişik 7/d–2 Maddesi ve Akademik Teşkilat Yönetmeliğinin Ek–1’ci maddesi uyarınca “Makina Alet Cihaz Tasarım-İmalat Araştırma ve Uygulama Merkezi” (MACTİMARUM) kurulmuştur. 

ÇALIŞMA ALANI: 

Madde–2.       Merkezin Amaçları: 

(a)             Kurumsal ve deneysel tasarım ve imalat araştırma ve uygulamalarına gerekli desteği sağlıyarak her türlü altyapıyı kurmak ve çalıştırmak; 

(b)             Sanayi, Tarım, Tıp ve yaşamın her alanında mekanik esaslı makina alet, cihaz, tesis, sistem ve gerecin tasarım ve imalatıyla ilgili her türlü bilimsel ve teknik araştırma, geliştirme ve uygulamaları teşvik etmek, desteklemek ve bunlardan resmi ve özel kişi ve kuruluşların yararlanmasını sağlamak; 

(c)             Merkezin ilgi alanına giren bilimsel ve teknik konularda resmi ve özel kişi ve kuruluşlara danışmanlık yapmak ve talep edilecek projeleri döner sermaye kapsamı içinde sonuçlandırmak ve uygulamak; 

(d)             Üniversitede ilgili alanlarda araştırma ve uygulama yapacak öğretim elemanı ve öğrenci yetişmesini teşvik etmek, desteklemek ve gerekli koordinasyonu sağlamak; 

(e)             İlgili alanlardaki araştırma ve uygulamalar için yerli ve yabancı kişi ve kuruluşlarla işbirliği yapmak; 

(f)              Üniversite–Sanayi etkileşimini ve işbirliğini gerçekleştirmek;

(g)             Araştırma ve uygulamaları teşvik ve yapılan araştırmaları duyurmak amacıyla seminer, kurs ve konferanslar düzenlemek, gerektiğinde bu çalışmalarla ilgili sertifikalar vermek; 

(h)             Merkezin kuruluş amacına, Yükseköğretim Yasası’nın amaç ve ilkelerine uygun diğer çalışmaları yapmak, 

ORGANLAR: 

Madde–3.      Merkezin organları Merkez Müdürü, Merkez Kurulu ve Yönetim Kuruludur. 

MÜDÜR: 

Madde–4.       Merkez Müdürü, Merkezin tercihan ilgili birimlerinin öğretim üyeleri arasından Rektörce 3 yıl için atanır. Süresi biten müdür tekrar atanabilir. Başarısızlık halinde, Müdür süresi bitmeden önce aynı şekilde görevden alınabilir. Müdür, Merkezde görevlendirilen tercihan öğretim üyelerinden en çok iki müdür yardımcısı atar. Müdürün olmadığı hallerde müdür yardımcılarından biri, müdür yardımcısı da bulunmazsa Yönetim kurulu üyelerinden biri müdüre vekalet eder. 

MÜDÜR’ÜN GÖREVLERİ: 

Madde–5. 

(a)   Merkezi temsil, Yönetim ve Merkez Kuruluna başkanlık etmek,

(b)   Merkezin idari ilişkilerini yürütmek, bütçe teklifini hazırlamak ve bağlı bulunduğu üst makama sunmak, 

(c)    Yurtiçi ve Yurtdışı Araştırma ve Uygulama Merkezleriyle işbirliği yaparak amaca uygun proje ve karşılıklı yardımı gerçekleştirmek, 

(d)   Merkezin yıllık faaliyet raporunu Merkez Kurulu’nun görüşünü aldıktan sonra bağlı olduğu üst makama sunmak, 

(e)   Merkez’in amaçlarına uygun diğer çalışmalarını yürütmek. 

MERKEZ KURULU: 

Madde–6.       Merkez Kurulu; Müdür, Müdür Yardımcıları ile Mühendislik–Mimarlık Fakültesi, Tıp Fakültesi, Ziraat Fakültesi, Fen–Edebiyat Fakültesi ve Osmaniye Meslek Yüksekokulu’nun ilgili kurullarınca görevlendirilecek tercihen öğretim üyelerinden oluşur. Mühendislik–Mimarlık Fakültesinden iki, diğer birimlerden birer kişi üç yıl süre ile görevlendirilir. Merkez Kurulu, Müdürün çağrısı üzerine yılda en az iki  kez toplanır. 

MERKEZ KURULUNUN GÖREVLERİ: 

Madde–7. 

(a)   Müdür dışındaki Yönetim Kurulu üyelerini seçmek, 

(b)   Müdür tarafından hazırlanan Merkez faaliyet plan ve programları ve bu faaliyetlere ilişkin esasları görüşüp karara bağlamak, 

(c)    Müdür tarafından hazırlanan yıl sonu faaliyet raporlarını görüşmek ve karara bağlamak. 

YÖNETİM KURULU 

Madde-8. Yönetim Kurulu, tabii üye olan Müdür dahil beş kişiden oluşur. Yönetim Kurulu üyeleri, Merkez Kurulu’nca 3 yıl için seçilir. Ancak, mevcut olduğu takdirde, Yönetim Kurulu üyelerinden en az üçü öğretim üyesi olmalıdır. Müdür Yardımcıları oy kullanmaksızın Yönetim Kurulu toplantılarına katılabilirler. Yönetim Kurulu ayda en az bir kez toplanır. 

YÖNETİM KURULUNUN GÖREVLERİ: 

Madde–9. 

(a)   Ç.Ü. Araştırma ve Uygulama Merkezi Yönetmeliğine ve kuruluş amacına göre Merkez’in çalışma düzenini tespit etmek, 

(b)   Merkez Kurulunun kararları ile tespit edilen esasların uygulanmasında Müdür’e yardım etmek, 

(c)    Kuruluş amacına uygun müracaatları inceleyerek, uygun görülenleri ve destekleme şekillerini karara bağlamak, 

(d)   Merkezin yatırım, program ve bütçe tasarısını hazırlamak, 

(e)   Araştırma Merkezince desteklenen Araştırma ve Uygulamalarla ilgili araştırıcı ve patent haklarına ait esasları, gelirlerin dağılış ve kullanış şekillerini ilgili mevzuata göre tespit etmek, 

(f)     Araştırıcı ve uygulayıcı elemanların araştırma ve yayın konularında yapacakları mali destek hizmetlerini karara bağlamak,

(g)   Çalışmalarla ilgili görevlendirmeleri karara bağlamak. 

MERKEZ’İN BİRİMLERİ: 

Madde–10. Merkez şu birimlerden oluşur. 

a)      Kinematik ve Dinamik İnceleme ve Tasarım Birimi

b)      Dayanım ve Katılık İçin İnceleme ve Tasarım Birimi

c)      Bilgisayar Destekli Tasarım ve İmalat Birimi

d)      Mekanik Test ve Ölçme Birimi

e)      Tıbbi Aletler Birimi

f)       Tarımsal Makinalar Birimi

Müdürün teklifi ve Yönetim Kurulunun onayı ile amaçlar doğrultusunda yeni birimler açılabilir, eskileri kapatılabilir.

Madde–11.     Birimlerin sorumluları Müdürce saptanır ve görevlendirilir.

DİĞER HUSUSLAR: 

Madde–12.     Bu yönergede yer almayan hususlarda genel hükümlere göre işlem yapılır.

Madde–13.     Araştırma ve Uygulama Merkezinin Döner Sermaye Hizmetlerinde Rektörlüğün Döner Sermaye Yönetmeliği Hükümleri Uygulanır.

YÜRÜRLÜK:

Madde–14.     Bu yönergeyi Rektör yürütür. 

Madde–15.     Bu yönerge üniversite Senatosunda kabul edileceği tarihten itibaren yürürlüğe girer.